Rönesans, bir ‘dönem’den çok, -Gombrich’in deyimiyle- bir ‘hareket’ olarak düşünüldü. Hatta bir hareket olarak o, Burckhardt ve diğer tarihçilerin dikkat çektiği kültürel değişimler çerçevesinde değerlendirilmeyip, yalnızca antik kültürün yeniden canlanışı konusuyla sınırlandırıldı. Çünkü belirli bir noktaya odaklanmadan, düşün ve sanatın çeşitli branşları ve birçok Avrupa ülkesiyle ilgili olarak kaleme alınan kısa bir kitap, çekilmez derecede muğlak olabilirdi. Ancak bundan da önemlisi, Rönesans’a atfedilen diğer niteliklerin, Rönesans’ın zıddı kabul edilen ortaçağda da kendini göstermesidir.
Açıkçası, bu çalışmanın amaçlarına uygun olması bakımından, ortaçağ ve Rönesans arasında var olduğu düşünülen zıtlığın birçok açıdan yanıltıcı olduğunu söylemek gerekir.