Apaçık ve anlaşılır bir hitap olarak nâzîl olan Kur’an’ın, -varoluşsal bir sebebe dayansa gerek- çoğunlukla kapalı yönleri merak edilip araştırılmıştır. Basit ve kolay ulaşılacak şekilde hibe edilenin değeri bilinememiş, ulaşmak için verilen emek sahiplenilmiş, O’nun verdikleri değil “ben”in yaptıkları değerli görülmüş, zamanla kendisi için yola çıkılan maksud unutulup yol hedefleştirilmiştir. Elinizdeki eser, araçların amaçlaştığı bu hengâmda Kur’an’ı anlamayı kolaylaştırma yolunda ortaya konmuş olmasına rağmen zorlaştırmayı sonuç veren spekülatif yorumları Ashâbü’l-karye kıssası özelinde göstermeyi hedeflemektedir. Bu çalışma, tefsir literatüründe spekülatif yorum kavramı hakkında yazılan ilk kitap olma özelliğine sahiptir. Böylelikle tefsir usûlü alanına ve tefsir ıstılahlarına spekülatif yorum kavramı eklenmiş olacaktır. Bunun Kur’ân’ın ana mesajına ve ilk muhataplarında görülen sosyal i‘câzına ulaşma yolunda elde edilmiş bir kazanç olması umulmaktadır.